(Δημοσίευση: 19 Ιανουαρίου 2010). Ο πλήρης τίτλος του είναι "Δοκίμιον περί Πατριωτισμού προς τους κατοίκους των Ιονίων Επτά Νήσων" και συγγραφέας του θεωρείται ο εκ Σμύρνης Νικόλαος Σκούφος. Το αντλήσαμε από την Κυριακάτικη ΑΥΓΗ της 24 Μαρτίου 2007. Κείμενο για σπουδή, κείμενο εντυπωσιακής πρώιμης ωριμότητας κι ευρύτητας, που αφήνει πίσω του πολλές από τις τρέχουσες θεωρητικές αψυχίες και άλλες ψευδο-επιστημονικές στενοψυχίες. Μόνο μια επισήμανση θα κάνουμε. Δείτε πώς κλείνει, πώς τοποθετεί τη σχέση πατριωτικού και οικουμενικού: ο πατριωτισμός δεν είναι κρατική καταγραφή, δεν είναι μνησίκακος, δεν είναι μισαλλόδοξος: είναι συνάλληλο, οικουμενικό αίσθημα. Μα και αντιστέκεται...
Προοίμιον
«ΜΙΛΛΙΟΝΙΑ στόματα ανθρώπων προφέρουσι την λέξιν Πατριωτισμός, πλην πολλά ολίγων πνεύματα εννοούσιν την κυρίαν της λέξεως σημασίαν. Όλοι βεβαιούσιν, ότι εις τας ψυχάς των εμφωλεύει ο Πατριωτισμός, αλλ΄ ... εις τα ώτα των περισσοτέρων το όνομα Πατρίς, Πατριωτισμός είναι ήχος ασήμαντος· καθότι η ευγενεστέρα αύτη των αρετών πολλά ολίγας κρίνει αξίας να εκλέξη ως κατοικητήριόν της· είναι ευγενής, και διά τούτο αγενών ψυχάς αποστρέφεται, και γενναία, και διά τούτο των φιλαργύρων ούτε την ύπαρξιν να ακούη δεν υποφέρει· κοινωφελής τέλος, και διά τούτο ιδιοφελείς μισεί.
ΕΙΣ ΜΑΤΗΝ ήθελε ζητήσει τις να εύρη το αειθαλλές του Πατριωτισμού δένδρον εις πάσαν γην και χώραν, διότι αι ρίζαι του εκεί μόνον φυτρόνουσιν, όπου ΄Εθνος ελεύθερον και πεφωτισμένον κατοικεί, όπου γενική ομόνοια και αγάπη συνδέει τα μέλη του ΄Εθνους, όπου το κοινόν συμφέρον ενόνει τους πολίτας προς ένα και τον αυτόν σκοπόν, όπου τάξις και νόμοι βασιλεύουσι. Και τέλος, όπου το ιερόν των φυσικών χρεών αίσθημα οδηγεί τας διαφόρους κλάσεις των πολιτών ... Τί εστιν αληθής Πατριωτισμός
...ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ούτε κατά φαντασίαν δύναται να υπάρξη άνευ συνθήκης τινός· κοινωνικήν συνθήκην λοιπόν ονομάζω την μυστικήν εκείνην συμφωνίαν όλων των ατόμων ενός έθνους, ήτις υποχρεοί έκαστον εις το να συντρέχη εις το γενικόν καλόν της κοινωνίας εκείνης, της οποίας μέρος είναι: τούτο απαιτεί το ιδιαίτερον εκάστου συμφέρον, τούτο το κοινόν· ευθύς οπού η αμοιβαία αύτη βοήθεια παύσει, γενική σύγχυσις καταλαμβάνει το έθνος, ήτις σύρει μεθ΄ εαυτής την παντελή εξουδένωσιν εκάστου ατόμου.
ΕΙΣ ΜΑΤΗΝ ήθελε ζητήσει τις να εύρη την συνθήκην αυτήν εις τους κώδηκας των Εθνών, ή εις τα κατάστιχα των Επικρατειών· το πρότυπόν της είναι εγκεχαραγμένον εκ χειρός αυτής της φύσεως εις τας πλάκας της ανθρωπίνου καρδίας· αρκεί να ερευνήση τις τα ενδόμυχα της ψυχής του, και εκεί την ευρίσκει λέξιν προς λέξιν. Η φύσις υπαγόρευσε δικιώματα εις τον άνθρωπον, αλλ΄ ενταυτώ και χρέη· τα πρώτα είναι αδύνατον να διατηρήση, χωρίς τα δεύτερα να εκπληρώση· εκ της αμοιβαίας λοιπόν σχέσεως των φυσικών δικαιωμάτων και χρεών υπαγορεύθη η κοινωνική συνθήκη, ήτις υποχρεοί τα μέλη μιας κοινωνίας να βοηθώνται προς άλληλα...
ΩΣ ΑΝΘΡΩΠΟΙ λοιπόν ... χρεωστούμεν να κάμνωμεν καλόν εις όλον τον Κόσμον ... Ημείς ζώμεν μεταξύ των συμπολιτών μας· ήθη, έθιμα, θρησκείαν, νόμους έχομεν κοινούς, και όχι μόνον πνέομεν επίσης τον αυτόν ατμοσφαιρικόν αέρα, αλλά και της ευτυχίας και δυστυχίας, εξίσου συμμετέχομεν· φυσικώ λοιπόν τω λόγω ο άνθρωπος εκ φύσεως επιθυμεί την ευδαιμονίαν και ευτυχίαν των συμπολιτών του ... Πατριωτισμός λοιπόν δεν είναι άλλο τι, παρά η φυσική προσπάθεια του ανθρώπου υπέρ της ευδαιμονίας της Πατρίδος και του Έθνους του.
ΑΛΛ΄ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, αν και εκ φύσεως ήναι όλοι προικισμένοι με τα αυτά χαρίσματα, με τας αυτάς δυνάμεις, πλην και όλοι επίσης δεν λαμβάνουσι τας αυτάς εκτυλίξεις των δυνάμεών των ... Διά τον αυτόν λόγον και ο Πατριωτισμός, αν και φυσικός εις τον άνθρωπον, δεν είναι όμως και ισοδύναμος εις τας καρδίας όλων, καθώς ούτε αι ψυχικαί των ανθρώπων καταστάσεις δεν είναι όμοιαι. Η αρετή, είπομεν, είναι δαπάνη των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου, όθεν και ο Πατριωτισμός ως αρετή απαιτεί θυσίαν των ιδίων δικαιωμάτων, και, ως φαίνεται, τούτο μόνον δεν δύναται να πράξη μία αγενής ψυχή .... Ο αληθής λοιπόν Πατριωτισμός δεν είναι απλή φυσική κλίσις, .... ως η κορονίς όλων των της πολιτικής κοινωνίας αρετών, προϋποθέτει εκούσιον λογικήν κλίσιν προς την πατρίδα, και επομένως προς το έθνος ...
Ο ΑΛΗΘΗΣ Πατριώτης ηξεύρει να εκτιμά την αξιότητα των λοιπών ομογενών του, να σέβεται τας προσωπικάς των άλλων αρετάς ... προσπαθεί με τα όπλα του λογικού, και με το ίδιόν του παράδειγμα να οδηγήση εις την ευθείαν οδόν των χρεών των, και από σεσηπότα μέλη να τ΄ αποκαταστήση εύτονα και χρήσιμα εις την ευκινησίαν της όλης μηχανής του εθνικού σώματος ...
ΑΛΛΑ το υψηλόν τούτο του Πατριωτισμού πνεύμα, του οποίου τα αποτελέσματα είναι τόσο λαμπρά και μεγάλα, δεν έχει τάχα και άλλην υψηλοτέραν παραγωγήν; Είναι μόνον κλόνος της πολιτικής αρετής, και δεν είναι υπαγόρευμα και μιας υψηλοτέρας, ιερωτέρας, και θεϊοτέρας ηθικής: της Χριστιανικής, λέγω, διδασκαλίας; Και ποία άλλη είναι η βάσις του Χριστιανισμού ... παρά η προς τον πλησίον αγάπη; ... Η Χριστιανική Θρησκεία, αυτό το Παλλάδιον της ανθρωπίνου ευδαιμονίας δεν απαιτεί ... να θυσιαζώμεθα υπέρ της ευδαιμονίας των αδελφών μας συμπολιτών, ομοθρήσκων και ομογενών; Δεν είναι αυτό το πνεύμα της Θρησκείας, οπού μας απαγορεύει την ιδιοκέρδειαν, φιλαυτίαν, εχθροπάθειαν, διχόνοιαν κ.τ.λ. δηλαδή όλας τας μη Πατριωτικάς πράξεις· ... Και ούτως οι θρησκευτικοί νόμοι δεν είναι στενά συνδεδεμένοι με τους πολιτικούς; ...
ΑΛΛ΄ ΟΧΙ μόνον προς τους ομογενείς του είναι δίκαιος ο αληθής Πατριώτης, αλλ΄ ούτε ποτέ το παραμικρότερον μίσος δεικνύει κατά των άλλων Εθνών (εκτός κατά των εχθρών ή τυράννων της Πατρίδος του) ... Ο Κόσμος ολόκληρος εις τον ευγενή Πατριώτην είναι ένας Ιερός Ναός, ένδον του οποίου η Πατρίς του επέχει τόπον θυσιαστηρίου και εις αυτό προσεγγίζει διά να προσφέρη μετ΄ ευλαβείας τας λατρείας του ...».
Γράψε ένα σχόλιο
Κρατήστε το σχόλιο σύντομο και σχετικό με το άρθρο.
Για εκτενέστερες παρεμβάσεις, στείλετέ μας e-mail στο
Το σχόλιο θα δημοσιευτεί τις αμέσως επόμενες ώρες, εκτός εάν έρχεται σε σύγκρουση με τον ποινικό νόμο.
Η παρέα του Φυλλομάντη δεν ευθύνεται για το περιεχόμενο των σχολίων.
Για λόγους ασφαλείας, πρέπει να συμπληρώσετε τον παρακάτω Κωδικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ίσως σάς ζητηθεί να κάνετε *Refresh* στον περιηγητή σας για να εμφανιστεί ένας νέος κωδικός πάνω από το κουμπί 'Αποστολή'.
Μην ξεχνάτε ότι τα σχόλια κάτω από ένα κείμενο είναι εξίσου σημαντικά με το κείμενο. Είναι η ζωντάνια του.
Μη διστάζετε να διατυπώνετε τη σκέψη σας, είτε εδώ είτε ακόμα πιο ζωντανά στο FORUM.
